Ukrayna’da Marka Tescili ve Marka Hakkının Hukuki Korunması

Marka, bir işletmenin ticari kimliğini oluşturan, ayırt edici niteliği sayesinde pazarda tanınmasını sağlayan ve zaman içerisinde ekonomik değere dönüşen hukuki bir varlıktır. Günümüz ticaretinde markalar yalnızca bir isim ya da logo olarak değil; devredilebilen, lisanslanabilen ve yatırım kararlarını etkileyen stratejik unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Türkiye merkezli şirketlerin Avrupa ve Doğu Avrupa pazarlarına açılımında Ukrayna önemli bir konumda yer almakta olup, bu kapsamda Ukrayna marka tescili işletmeler açısından kritik bir hukuki süreçtir.

Ukrayna, geniş iç pazarı, Avrupa Birliği ile yakın ticari ilişkileri ve üretim ile hizmet sektörlerindeki potansiyeli sayesinde yabancı yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği ülkelerden biridir. Gıda, tarım, enerji, lojistik, yazılım, tekstil ve perakende gibi birçok alanda faaliyet gösteren Türk şirketleri, Ukrayna’da aktif olarak yer almaktadır. Ancak bu pazarda markanın hukuki statüsünün önceden güvence altına alınmaması, ilerleyen aşamalarda ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Türkiye’de tescilli bir markanın Ukrayna’da kendiliğinden korunmadığını özellikle vurgulamak gerekir. Marka hukuku, ülkesellik ilkesine dayanır ve her devlet marka korumasını kendi mevzuatı çerçevesinde sağlar. Bu nedenle Ukrayna’da ticari faaliyette bulunmayı, ürün veya hizmet sunmayı ya da markayı fiilen kullanmayı planlayan işletmelerin ayrıca Ukrayna marka tescil sürecini yürütmesi gerekir.

Ukrayna Hukukunda Marka Kavramı

Ukrayna mevzuatında marka; bir gerçek veya tüzel kişinin mal veya hizmetlerini, diğer kişi ve işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan her türlü işaret olarak tanımlanmaktadır. Bu işaretler yalnızca kelime unsurlarından ibaret değildir. Kelime markaları, şekil ve logo markaları, harf ve sayı kombinasyonları, renk düzenlemeleri ve bu unsurların birlikte kullanıldığı markalar tescile konu olabilir.

Marka tescilinde temel kriter ayırt ediciliktir. Ayırt edici olmayan, doğrudan ürünün cinsini, niteliğini veya amacını tanımlayan ifadeler marka olarak korunmaz. Aynı şekilde kamu düzenine, genel ahlaka aykırı veya tüketiciyi yanıltıcı nitelikteki işaretler de tescil edilemez. Bu nedenle Ukrayna marka başvurusu yapılmadan önce, markanın tescil edilebilirliğinin hukuki açıdan değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Ukrayna Marka Tescil Sürecinin Yapısı

Ukrayna’da marka tescil işlemleri, yetkili resmi kurum nezdinde yürütülmekte ve belirli inceleme aşamalarından oluşmaktadır. Süreç genel olarak şekli inceleme ve esas inceleme olmak üzere iki ana aşamada değerlendirilir.

Şekli inceleme aşamasında; başvuru formunun usule uygunluğu, marka örneğinin teknik gerekliliklere uygunluğu ve başvuru sahibine ilişkin bilgilerin eksiksizliği kontrol edilir. Şekli eksikliklerin tespit edilmesi hâlinde, başvuru sahibine eksikliklerin giderilmesi için süre tanınabilir.

Esas inceleme aşamasında ise markanın ayırt edici niteliği, daha önce tescil edilmiş veya başvurusu yapılmış markalarla benzerliği ve iltibas ihtimali değerlendirilir. Uygulamada en sık ret kararlarının verildiği aşama esas incelemedir. Başvurunun uygun bulunması hâlinde marka tescil edilir ve sicile kaydedilir.

Tescil ile birlikte marka sahibi, Ukrayna sınırları içerisinde markayı münhasıran kullanma hakkına sahip olur.

Mal ve Hizmet Kapsamının Belirlenmesi

Ukrayna marka tescilinde yapılan en önemli hatalardan biri, mal ve hizmet kapsamının eksik veya dar belirlenmesidir. Marka koruması, yalnızca başvuruda belirtilen mal ve hizmetler bakımından geçerlidir. Bu nedenle başvuru aşamasında yalnızca mevcut faaliyet alanı değil, gelecekte planlanan ticari genişleme ihtimalleri de dikkate alınmalıdır.

Ukrayna marka tescilinde uluslararası uygulamalara paralel şekilde Nice Sınıflandırması esas alınmaktadır. Ancak yalnızca sınıf numarasının seçilmesi yeterli değildir. Her sınıf altında yer alan mal ve hizmetlerin açık, net ve kapsamlı biçimde tanımlanması gerekir. Yanlış veya dar kapsamlı tanımlar, markanın ilerleyen süreçte etkin şekilde korunamamasına yol açabilir.

Yabancı Başvuru Sahipleri Açısından Önemli Hususlar

Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler, Ukrayna’da marka başvurusunu doğrudan yapamaz. Yabancı başvuru sahiplerinin, yerel mevzuata uygun şekilde yetkilendirilmiş bir marka vekili aracılığıyla başvuru yapması zorunludur. Bu düzenleme, başvuru sürecinin usule uygun ve etkin biçimde yürütülmesini amaçlar.

Başvuru dosyasında sunulacak belgelerin dil, format ve içerik açısından Ukrayna uygulamalarına uygun olması gerekir. Eksik veya hatalı belgeler, sürecin uzamasına ya da başvurunun reddine neden olabilir.

Ukrayna Marka Tescilinin Sağladığı Haklar

Ukrayna’da tescil edilen bir marka, sahibine önemli hukuki ve ticari haklar tanır. Bu haklar arasında:

• Markayı münhasıran kullanma hakkı

• Üçüncü kişilerin izinsiz kullanımını engelleme yetkisi

• Taklit ve iltibas oluşturan kullanımlara karşı hukuki yollara başvurma

• Markayı devretme veya lisanslama imkânı

• Markayı ticari ve ekonomik bir değer olarak kullanabilme

Bu haklar, özellikle sınır ötesi ticarette marka değerinin korunması ve yatırımcı güveninin sağlanması açısından büyük önem taşır.

Tescil Sonrası Süreç ve Hakların Devamlılığı

Marka tescili tek seferlik bir işlem değildir. Tescil sonrası markanın fiilen kullanılması, marka hakkının korunması açısından önemlidir. Uzun süre kullanılmayan markalar, belirli şartlar altında iptal talebine konu olabilir.

Ayrıca marka tescili belirli bir süre için geçerlidir ve süresi dolduğunda yenileme yapılmazsa marka hakkı sona erer. Bu nedenle Ukrayna marka tesciline sahip olan marka sahiplerinin yenileme sürelerini ve haklarını düzenli olarak takip etmesi gerekir.

Ukrayna Marka Tescilinde Profesyonel Yönetimin Önemi

Ukrayna’daki marka tescil sistemi, genel hatlarıyla uluslararası standartlara uygun olmakla birlikte; yerel mevzuat, uygulama farklılıkları ve dil unsurları süreci karmaşık hâle getirebilir. Yanlış yapılan bir başvuru, yalnızca zaman ve maliyet kaybına değil, aynı zamanda geri dönüşü zor hak kayıplarına da yol açabilir.

Bu nedenle marka tescil sürecinin başından sonuna kadar doğru şekilde planlanması ve yönetilmesi, markanın gerçek anlamda korunmasını sağlar. Doğru sınıf seçimi, başvuru stratejisi ve sürecin yakından takibi, markanın uzun vadeli güvenliği açısından belirleyicidir.

Markanızı yalnızca Türkiye’de değil, Ukrayna’da da hukuki güvence altına almak istiyorsanız, süreci profesyonel şekilde yürütmeniz büyük önem taşır. Prestij Marka Tescil Ofisi olarak, Ukrayna marka tescil işlemlerini başvurudan tescile kadar titizlikle yürütüyor; markanızın yurt dışında da etkin biçimde korunmasını sağlıyoruz. Ukrayna’da marka hakkınızı güvence altına almak ve süreci doğru şekilde yönetmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.